Effaith y cynigion

Cynlluniau niferus. Un dirwedd.

Byddai'r ffermydd gwynt a'r llinell beilonau Towy-Teifi arfaethedig yn dod â newidiadau sylweddol i'n tiroedd uchel a'r cymunedau cyfagos. Byddai eu heffeithiau yn ymestyn y tu hwnt i safleoedd y tyrbinau a gwaelodion y peilonau, gan gynnwys ffyrdd mynediad, is-orsafoedd, cysylltiadau trydan a thraffig adeiladu.

Mae Caru Teifi yn gwrthwynebu'r datblygiadau hyn oherwydd y risgiau y maent yn eu peri i dirwedd, amgylchedd a chymunedau'r ardal hon. Mae angen craffu'n briodol ar bob cynnig, ond rhaid deall eu heffeithiau cyfunol hefyd.

Cymunedau, diwylliant a threftadaeth

Mae hon yn dirwedd lle mae pobl yn byw. Mae'n cynnwys cartrefi, ffermydd, llwybrau troed, olion archeolegol a lleoedd sy'n cysylltu pobl â chenedlaethau o hanes, iaith a diwylliant Cymru.

Mae'r ansicrwydd sy'n ymwneud â'r cynigion hyn yn faich ynddo'i hun. Mae preswylwyr yn wynebu cwestiynau am eu cartrefi, eu bywoliaeth a'u hamgylchoedd, yn aml dros nifer o flynyddoedd.

Mae ein cymunedau yn haeddu gwybodaeth hygyrch a chyfle ystyrlon i ddylanwadu ar benderfyniadau. Dylai gwybodaeth leol helpu i lunio asesiadau o'r cychwyn cyntaf.

Mae angen diogelu tirweddau hanesyddol a safleoedd archeolegol hefyd. Rhaid i'r asesiad ystyried llwybrau mynediad a seilwaith cysylltiedig, yn ogystal â'r ffermydd gwynt eu hunain.

Tirwedd, llonyddwch ac awyr dywyll

Byddai tyrbinau a pheilonau mawr yn cyflwyno strwythurau diwydiannol amlwg i dirwedd wledig agored. Byddai eu heffeithiau yn dibynnu ar leoliad, uchder, tirwedd a gwelededd, ond byddent yn ymestyn y tu hwnt i ffiniau'r datblygiad.

Fferm wynt bresennol, yn dangos tyrbinau, traciau mynediad ac ardaloedd wedi'u clirio ar draws tirwedd ucheldir. Ffotograff darluniadol—nid golygfa o'r cynigion yn ucheldiroedd Teifi–Tywi ydyw.

I'r rhai sy'n byw yma, mae profiad o'r cefn gwlad yn cynnwys ei agoredrwydd, ei dawelwch a'i ymdeimlad o le. Mae'r rhinweddau hyn yn bwysig i drigolion ac ymwelwyr fel ei gilydd.

Gallai goleuadau hedfan hefyd newid golygfeydd ar ôl iddi nosi. Mae angen egluro ac asesu unrhyw gynigion ar gyfer goleuadau yn glir yn erbyn gwerth awyr dywyll Mynyddoedd Cambria.

Mawn, carbon a dŵr

Mae ein hucheldiroedd eisoes yn helpu i fynd i'r afael â'r argyfyngau hinsawdd a natur. Mae corsydd mawn iach yn storio carbon, yn cefnogi bywyd gwyllt ac yn helpu i reoleiddio symudiad dŵr drwy'r dirwedd.

Gall cloddio, draenio, ffyrdd a pheiriannau trwm niweidio mawn ac effeithio ar lif dŵr. Nid yw osgoi'r mawn dyfnaf ar ei ben ei hun yn ateb pob cwestiwn: mae angen rhoi sylw hefyd i fawn llai dwfn ac i'r system ddraenio gyfagos.

Rhaid i ddatblygwyr ddangos faint o fawn fyddai'n cael ei aflonyddu, pa garbon fyddai'n cael ei ryddhau ac a fyddai'r gwaith adfer arfaethedig yn effeithiol. Dylai'r asesiad gynnwys sylfeini, traciau, ardaloedd ar gyfer craeniau, ffosydd cebl ac isadeiledd arall.

Cyn newid yr ucheldiroedd hyn, mae angen i ni ddeall y manteision amgylcheddol y maent eisoes yn eu darparu.

Mwyngloddiau metel hanesyddol a llygredd dŵr

Mae rhannau o'r dirwedd hon yn cynnwys mwyngloddiau metel hanesyddol, tomenni gwastraff, cronfeydd dŵr a sianeli dŵr. Mae'r nodweddion hyn yn bwysig, yn rhinwedd eu gwerth treftadaeth ac fel ffynonellau neu lwybrau posibl ar gyfer llygredd.

Gall gwaith adeiladu a newidiadau i ddraeniad aflonyddu ar ddeunydd sydd wedi'i lygru neu newid y ffordd y mae'n cyrraedd nentydd ac afonydd. Mae'r risg yn dibynnu ar y gweithfeydd, cyflwr y tir a'r cysylltiadau dŵr ym mhob lleoliad.

Rhaid i asesiadau ddilyn y cysylltiadau hynny ar hyd ardal y dalgylch. Ni all pellter penodol o amgylch datblygiad, ynddo'i hun, bennu a fyddai cartrefi, afonydd neu ddefnyddwyr dŵr eraill i lawr yr afon yn cael eu heffeithio.

Rydym am i ymchwiliad trylwyr gael ei gynnal cyn gwneud penderfyniadau, wedi'i gefnogi gan fesuriadau sylfaenol dibynadwy a threfniadau clir ar gyfer monitro ac ymateb i broblemau.

Cyflenwadau dŵr preifat

Mae rhai cartrefi a ffermydd yn dibynnu ar ffynhonnau, pyllau dŵr a thyllau turio. Gallai newidiadau i ddraeniad neu ddŵr daear effeithio ar faint neu ansawdd eu dŵr.

Mae angen nodi cyflenwadau drwy ymholiadau lleol ac ymchwiliad i'r dalgylch, ynghyd â phrofion priodol cyn i'r gwaith adeiladu ddechrau.

Mae angen atebion clir ar breswylwyr ynghylch pwy fyddai'n ymchwilio i broblem, yn darparu cyflenwad amgen ac yn talu am unioni'r sefyllfa. Rhaid i'r cyfrifoldebau hynny aros yn glir os bydd perchnogaeth y datblygiad yn newid.

Bywyd gwyllt a chynefinoedd

Mae'r ucheldiroedd yn cynnal bywyd gwyllt sy'n dibynnu ar gynefinoedd cysylltiedig ar draws ardal sy'n llawer ehangach nag unrhyw safle datblygu unigol.

Mae ein pryderon yn cynnwys colli a darnio cynefinoedd, aflonyddu yn ystod y gwaith adeiladu, newidiadau i gynefinoedd mawn a dŵr, a risgiau gwrthdrawiad i adar ac ystlumod.

Mae angen arolygon ac asesiadau priodol ar gyfer gwiwerod coch, marteniaid y coed, adar yr ucheldir ac ystlumod i gyd.

Rhaid ystyried ffyrdd, gwaith coedwigaeth a seilwaith trydan ochr yn ochr â thyrbinau.

Cafodd ein barcudiaid coch eu hachub rhag diflannu'n llwyr diolch i ddegawdau o waith cadwraeth ymroddedig ac amddiffyn nythod. Mae'r adferiad hwnnw, a gafwyd drwy ymdrech fawr, yn haeddu cael ei ddiogelu.

Rhaid i'r mesurau a gynigir i ddiogelu bywyd gwyllt fod yn benodol ac yn ymarferol, a rhaid eu monitro drwy gydol oes y datblygiad.

Amaethyddiaeth ac adeiladu

Gall ffermydd gael eu heffeithio gan y defnydd o dir, cyfyngiadau ar fynediad, traffig adeiladu a newidiadau i ddraeniad. Gall ffyrdd a seilwaith trydan hefyd effeithio ar gaeau, ffiniau a symudiad da Byw.

Rhaid egluro graddfa a hyd yr aflonyddwch ar gyfer pob cynnig. Lle mae nifer o ddatblygiadau yn defnyddio'r un ffyrdd neu'n effeithio ar ffermydd cyfagos, mae angen asesu eu gofynion cyfunol.

Gallai danfon a gosod tyrbinau olygu newidiadau i ffyrdd, tynnu llystyfiant, gweithiau dros dro a symudiadau sylweddol o gerbydau trwm. Mae angen gwybodaeth glir i drigolion am lwybrau, amseru, diogelwch ar y ffyrdd a mynediad i gartrefi a busnesau.

Rhaid hefyd nodi unrhyw effeithiau ar hawliau tramwy cyhoeddus a thir mynediad agored, gyda threfniadau clir ar gyfer diogelwch a mynediad yn ystod y cyfnod adeiladu a gweithredu.

Twristiaeth a'r economi leol

Mae pobl yn ymweld â'r ardal hon oherwydd ei chefn gwlad, ei bywyd gwyllt, ei threftadaeth, ei ffurffyrfafen dywyll a'i llonyddwch. Mae'r rhinweddau hyn yn cefnogi darparwyr llety, siopau, atyniadau a busnesau lleol eraill.

Gallai aflonyddwch yn ystod y gwaith adeiladu a newidiadau parhaol i'r dirwedd effeithio ar yr apêl honno. Dylid ymchwilio i'r effeithiau yn hytrach na chymryd yn ganiataol eu bod yn ddiniwed neu'n anochel.

Mae angen i asesiadau ystyried y rhaglenni adeiladu cyfunol a phresenoldeb hirdymor datblygiadau cyfagos.

Buddion cymunedol a chyfrifoldeb parhaol

Mae cronfeydd cymunedol a buddion eraill a addawyd yn haeddu eu harchwilio'n ofalus. Dylai trigolion wybod pwy fyddai'n eu derbyn, sut y gwneid penderfyniadau ac a fyddai taliadau'n ddiogel dros amser.

Nid yw buddion ariannol yn dileu'r angen i asesu niwed amgylcheddol na diogelu dŵr, cartrefi a bywoliaethau pobl.

Rhaid i fesurau diogelu cynllunio fod yn glir ac yn rhai y gellir eu gorfodi. Mae angen sefydlu trefniadau ar gyfer monitro, cynnal a chadw, ymdrin â chwynion a chyfrifoldeb am unioni problemau cyn rhoi caniatâd.

Mae angen trefniadau credadwy ar gyfer dadgomisiynu ac adfer y safleoedd hefyd.

Pwy sy'n edrych ar y darlun cyfan?

Mae'r cynigion hyn yn rhannu tirweddau, dalgylchoedd, cynefinoedd, ffyrdd a chymunedau. Ni ddylai ceisiadau ar wahân guddio'r effeithiau cyfunol sydd ganddynt.

Ein prif gwestiwn o hyd yw: beth fyddai holl ddatblygiadau hyn yn ei olygu gyda'i gilydd — a phwy sy'n gyfrifol am sicrhau bod y cwestiwn hwnnw'n cael ei ateb yn briodol?

Gweler ein tudalen Cynigion Prosiect am y map, y ffigurau ar gyfer tyrbinau a dolenni i wybodaeth y datblygwyr.

Ar hyn o bryd, mae cangen Ceredigion o YDCW yn bwrw ymlaen â'r gwaith o graffu ar gynigion, codi pryderon a chyflwyno sylwadau. Darllenwch newyddion ac wybodaeth ddiweddaraf am ymgyrchoedd y gangen.

Cofrestrwch i'n
rhestr bostio